การประชุมรัฐสภาเพื่อพิจารณาร่าง พ.ร.บ.งบประมาณฯ ปี 2567 ในครั้งนี้ มีคำศัพท์เกี่ยวกับการเงินการคลังที่น่าสนใจ เรามาทำความรู้จักคำศัพท์ที่สำคัญที่ปรากฏในการอภิปราย พ.ร.บ.งบฯ 67 กัน

ร่าง พ.ร.บ.งบประมาณฯ :

ร่างพ.ร.บ.งบประมาณฯ คือ ร่างกฎหมายที่รัฐบาลจัดทำขึ้นมา เพื่อกำหนดว่าในปีงบประมาณต่อไปนั้น รัฐได้วางแผนนำเงินที่ได้จาก “ภาษี” ของประชาชน รวมถึงรายได้จากแหล่งอื่นมาใช้ให้เกิดประโยชน์ และสอดคล้องกับนโยบายที่รัฐบาลเคยประกาศไว้อย่างไร

สำหรับร่างงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ 2567 นี้ รัฐบาลจัดทำเป็นวงเงิน 3,480,000 ล้านบาท ซึ่งสูงขึ้นจากปีงบประมาณที่แล้ว 9.3% ถือเป็นการเพิ่มวงเงินงบประมาณในสัดส่วนที่มากที่สุดในรอบ 5 ปี

งบกลาง :

งบกลาง เป็นส่วนหนึ่งของงบประมาณรายจ่ายประจำปี แต่เป็นงบที่ถูกแยกออกมาสำรองไว้ โดยไม่ระบุว่าจะจัดสรรให้หน่วยงานใด ซึ่งตามปกติแล้ว ฝ่ายบริหารจะเป็นผู้อนุมัติงบกลางให้หน่วยงานต่าง ๆ ไปใช้ในกรณีเกิดเหตุฉุกเฉิน ภัยพิบัติทางธรรมชาติ หรือปัญหาเฉพาะหน้าต่าง ๆ ที่ต้องใช้งบประมาณอย่างเร่งด่วน

โดย ระเบียบว่าด้วยการบริหารงบประมาณรายจ่ายงบกลาง รายการเงินสำรองจ่ายเพื่อกรณีฉุกเฉินหรือจำเป็น พ.ศ.2562 ได้ระบุว่า การขอรับอนุมัติงบกลางสามารถทำได้ใน 4 กรณี คือ

- เป็นค่าใช้จ่ายในกรณีเกิดสถานการณ์กระทบต่อความสงบเรียบร้อยของประชาชน หรือความมั่นคงของรัฐ

- กรณีภัยพิบัติ

- กรณีงบเดิมที่ได้รับการจัดสรรไว้ไม่เพียงพอ และมีความจำเป็นของรัฐต้องใช้จ่ายหรือก่อหนี้ผูกพันงบประมาณโดยเร็ว

- กรณีเป็นรายจ่ายที่ไม่ได้รับจัดสรรงบประมาณ แต่มีภารกิจจำเป็นเร่งด่วน

วินัยการเงินการคลัง :

วินัยการเงินการคลัง หมายถึง การควบคุมการใช้จ่ายและผลการดำเนินงานทางการคลังของรัฐบาล อาทิ รายจ่าย การก่อหนี้ ตลอดจนภาระผูกพันทางงบประมาณอื่นของรัฐบาล ฯลฯ เพื่อให้เป็นไปตามระดับที่กฎหมายกำหนด และไม่เป็นภาระต่องบประมาณในอนาคต

อธิบายให้ง่ายที่สุด “วินัยการเงินการคลัง ก็คือการควบคุมรายจ่ายให้เหมาะสมกับรายรับมากที่สุด”

หนี้สาธารณะ :

หนี้สาธารณะ คือ การกู้ยืมเงินของรัฐบาลโดยตรงและหนี้ของรัฐวิสาหกิจเฉพาะที่รัฐบาลเป็นผู้ค้ำประกัน จึงมีฐานะเทียบเท่าหนี้ของประเทศ โดยวัตถุประสงค์การก่อหนี้สาธารณะก็เพื่อพัฒนาประเทศ เพื่อการลงทุน ชดเชยงบประมาณขาดดุล หรือเพื่อรักษาเสถียรภาพทางเศรษฐกิจ

งบรายจ่ายบุคลากร :

งบรายจ่ายบุคลากร หมายถึง รายจ่ายที่กำหนดให้จ่ายเพื่อการบริหารงานบุคลากรภาครัฐ ได้แก่ เงินเดือน ค่าจ้างประจำ ค่าจ้างชั่วคราว และค่าตอบแทนพนักงานราชการ รวมถึงรายจ่ายที่กำหนดให้จ่ายจากงบอื่นใดในลักษณะเดียวกัน

เหตุผลที่เราต้องสนใจคำ ๆ นี้ เพราะเมื่อดูจากโครงสร้างงบประมาณปี 2567 ที่ระบุไว้ในร่าง พ.ร.บ.งบประมาณฯ พ.ศ. 2567 พบว่า สัดส่วนงบประมาณรายจ่ายบุคลากรอยู่ในลำดับที่สอง วงเงินรวมกัน 7.85 แสนล้านบาท หรือคิดเป็น 22.6% ของวงเงินงบประมาณทั้งหมด รองจากงบรายจ่ายของกระทรวงและหน่วยงานต่าง ๆ รวมกัน

งบผูกพันข้ามปี :

การผูกพันงบประมาณข้ามปี หมายถึง รายการงบประมาณรายจ่ายซึ่งต้องทำสัญญาก่อหนี้ผูกพัน และมีวงเงินที่คาดว่าจะต้องก่อหนี้ผูกพันงบประมาณรายจ่ายประจำปีต่อ ๆ ไป

โดยวงเงินดังกล่าวจะรวมเงินเผื่อเหลือเผื่อขาดไว้ ส่งผลให้รัฐบาลต้องตั้งงบในปีต่อ ๆ ไป ให้แก่ส่วนราชการจนครบวงเงินตามสัญญา

ซึ่งกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับกรอบวินัยการเงินและการคลังของรัฐกำหนดไว้ว่าสัดส่วนภาระผูกพันงบประมาณต้องไม่เกิน 10% ของงบประมาณรายจ่ายประจำปี